Trung Quốc ‘đã đến lúc thu hoạch’ trong quan hệ với ‘người bạn tốt nhất’ của Mỹ ở Mỹ Latinh?

Sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc tại Colombia – quốc gia thân cận nhất của Mỹ ở Mỹ Latinh được đánh giá là “điều đáng chú ý về lâu dài” đối với Mỹ. 

Đồng minh gần gũi nhất của Mỹ ở Nam Mỹ

Colombia đã được xếp vào danh mục “người bạn tốt nhất” của Mỹ ở Mỹ Latinh. Bên cạnh lịch sử chung lâu dài giữa cả hai quốc gia, đặc biệt là trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, trong hai thập kỷ qua, Washington và Bogota đã thực sự phối hợp tốt với nhau về chính sách kinh tế và đối ngoại, bắt đầu từ Kế hoạch Colombia năm 1998.

Thông qua Kế hoạch Colombia, Mỹ đã tài trợ cho Colombia hơn 10 tỷ USD để triển khai cuộc chiến chống ma túy cũng như thúc đẩy kinh tế nước Nam Mỹ.

Sự đồng thuận giữa các chính phủ của Alvaro Uribe Velez (2002-2010) ở Colombia và George W. Bush (2001-2009) ở Mỹ đã thúc đẩy sự hợp tác giữa hai bên trong cuộc chiến chống khủng bố và một Hiệp định thương mại tự do (FTA) được ký vào năm 2006. Bush thậm chí đã trao cho Uribe Huân chương Tự do Tổng thống của Mỹ năm 2009.

Hợp tác đã tiến tới mức một thỏa thuận quốc phòng được ký vào năm 2009, cho phép các nhân viên quân sự Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự ở Colombia, nhưng năm sau đó, đề xuất này cuối cùng đã bị Colombia từ chối.

Trong thập kỷ tiếp theo, quan hệ Colombia-Mỹ tiếp tục đặc biệt gần gũi về các chính sách an ninh. Cả hai đội quân đều gắn kết, các cuộc tập trận quân sự được tiến hành thường xuyên và năm 2017, Colombia đã trở thành đối tác toàn cầu Mỹ Latinh đầu tiên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tất nhiên, mối quan hệ đối tác này có nghĩa là quan hệ kinh tế cũng chặt chẽ. Mỹ vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Colombia. Trong khi đó, Trung Quốc trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của quốc gia Mỹ Latinh chỉ cách đây vài năm, nhưng sự tham gia kinh tế của Trung Quốc hầu như chỉ ở cấp độ thương mại. Quan hệ đầu tư và ngoại giao giữa Trung Quốc và Colombia đã lỗi thời.

trung quoc da den luc thu hoach trong quan he voi nguoi ban tot nhat cua my o my latinh
Tổng thống George W. Bush trao Huân chương Tự do Tổng thống của Mỹ cho Tổng thống Colombia Alvaro Uribe trong chuyến thăm Washington tháng 1/2009. (Nguồn: Reuters)

Chậm chân nhưng chắc chắn?

Tuy nhiên, năm 2015 điều này bắt đầu thay đổi với việc ký Hiệp định hợp tác kinh tế và kỹ thuật nhằm thúc đẩy đầu tư và chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường tới Bogota.

Bốn năm sau, vào tháng 10/2019, các công ty của Trung Quốc như công ty China Harbor Engineering và Xian Metro đã thắng thầu dự án cơ sở hạ tầng quan trọng nhất ở thủ đô Colombia: tuyến tàu điện ngầm đầu tiên ở Bogota. Dự án ước tính trị giá 4 tỷ USD và thời gian thi công là 6 năm.

Ngược lại, từ năm 2002 đến 2019, Trung Quốc đã đầu tư khoảng 240 triệu USD vào Colombia. Quy mô này tiếp tục gia tăng hơn nữa khi năm ngoái Tổng thống Iván Duque Márquez khẳng định Colombia dự kiến có khoảng 1 tỷ USD đầu tư của Trung Quốc cho các dự án năng lượng.

Ngoài ra, có thông tin Ngân hàng Trung Quốc và Ngân hàng Phát triển Trung Quốc sẽ tài trợ cho một trong những dự án mạng 4G, giúp cải thiện khả năng kết nối của Antioquia, một tỉnh có tầm quan trọng kinh tế lớn của nước này nhờ tiếp giáp Biển Caribbe.

Các công ty Trung Quốc cũng giành được đấu thầu xây dựng tuyến đường sắt khu vực và kiểm soát một trong những mỏ vàng quan trọng nhất của Colombia.

trung quoc da den luc thu hoach trong quan he voi nguoi ban tot nhat cua my o my latinh
Các công ty Trung Quốc đã thắng thầu trong dự án xây dựng tàu điện ngầm đầu tiên ở thủ đô Bogota, Colombia. (Nguồn: Getty)

Ở cấp độ chiến lược, Tổng thống Duque đã có chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 8/2019 và tuyên bố một “lộ trình” mới cho mối quan hệ với quốc gia châu Á này. Lộ trình này bao gồm quyên góp cho các dự án năng lượng tái tạo, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, quan hệ thương mại sâu sắc hơn, đề xuất mở đường bay thẳng trong khuôn khổ hợp tác với các hãng hàng không Trung Quốc và nhiều lĩnh vực khác.

Trong chuyến thăm, nhà lãnh đạo Colombia thậm chí đã đến thăm Đài tưởng niệm các anh hùng nhân dân ở Bắc Kinh.

Mới đây, Đại sứ Trung Quốc tại Colombia Lan Hu đã tuyên bố với báo chí địa phương rằng Colombia và Trung Quốc sắp ký một thỏa thuận bao gồm đầu tư cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường.

Điều quan trọng cần lưu ý là ông Duque thuộc đảng chính trị “Trung tâm Dân chủ” được xếp vào danh sách đảng cực hữu và nằm dưới sự dẫn dắt của không ai khác ngoài Alvaro Uribe Velez. Cựu Tổng thống Colombia đã củng cố quan hệ hợp tác với Mỹ trong thập niên đầu tiên của thế kỷ XXI, và dự kiến chính quyền hiện tại cũng sẽ đi theo xu hướng tương tự.

Một báo cáo năm 2019 của Hội đồng Đại Tây Dương liên quan đến quan hệ Mỹ-Colombia đã nhấn mạnh rằng ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc tại Colombia là điều đáng chú ý về lâu dài.

Những gì chúng ta đang thấy hôm nay có thể chỉ là những bước đi vững chắc và công khai đầu tiên của Trung Quốc tại quốc gia Mỹ Latinh này, gia tăng ảnh hưởng của họ ngay tại một trong những đồng minh khu vực trung thành nhất của Mỹ.

Như lời cựu Đại sứ Trung Quốc Xu Wei đã được trích dẫn trong một tạp chí địa phương hồi năm ngoái: “Đã đến lúc thu hoạch”. Mặc dù vẫn còn một chặng đường dài để đẩy mạnh quan hệ kinh tế và ngoại giao, đáng để theo dõi đầu tư của Trung Quốc sẽ đi xa đến đâu ở Nam bán cầu Mỹ, đặc biệt là tại một trong những đồng minh chính của Washington.

Nguồn: Thế Giới & Việt Nam